Filosofie van het geluk


Filosofie is nuttig op allerlei gebieden. Het kan bruggen bouwen tussen verschillende wetenschapsgebieden, het kan kritiek leveren op de maatschappij en oplossingen bieden voor problemen en het kan ons inzicht geven in zaken waar de wetenschap niet direct een antwoord op kan bieden. Over veel dingen zijn filosofen het oneens en omdat er weinig empirische kennis (kennis verkregen uit ervaring of waarneming) in de discussies betrokken is, zijn er discussies die nauwelijks oplosbaar zijn. Toch zijn de meeste filosofen het er wel over eens dat geluk een van de meest belangrijke doelen is voor de mens. Wat geluk dan eigenlijk is, is weer een heel ander verhaal.

geluk filosofie

In deze blog wil ik jullie een korte uitleg geven over de verschillende opvattingen van geluk in de filosofie. Ik ga het dus even niet hebben over wat gelukkig maakt, maar over wat geluk is. Waar hebben we het over als we over geluk spreken, wat definieert het? Het is leuk om eerst zelf te bedenken wat jij onder geluk verstaat voordat je verder leest, want dan kun je kijken welke theorie daar het beste op aansluit.

Er zijn drie theorieën die het meest aangehangen worden in het onderzoek naar geluk:

  • Hedonisme
  • Life-satisfaction theory
  • Emotional state theory

Hedonisme

Als hedonist gelooft je dat genot het hoogste goed is. Plezier hebben en genieten in het moment is daarin het belangrijkst. Wat genot dan eigenlijk is, is een belangrijke vraag binnen het hedonisme. Daarmee loopt het hedonisme tegen een aantal problemen aan. Als je genot zo zou beoordelen dat de regel zou zijn ‘hoe meer en intensiever-hoe beter’, dan zou dit betekenen dat het genot van een moordenaar niet veroordeeld zou kunnen worden als slecht, zolang zijn genot meer is dan dat van zijn slachtoffer. Door te zeggen dat genot het hoogste goed is maken de hedonisten andere morele normen en waarden ondergeschikt aan genot.

Om deze reden kiezen veel hedonisten ervoor om genot kwalitatief te beoordelen. Door dat te doen kunnen ze onderscheid maken tussen deugdzaam en ondeugdzaam genot. Dit lost dan het probleem van de moordenaar op, want de emotie van waaruit hij handelt (bijvoorbeeld jaloezie of leedvermaak) is niet deugdzaam, dus kunnen ze dit gedrag alsnog afkeuren. Zelf heb ik mijn twijfels bij het hedonisme; je alleen focussen op genot lijkt een oppervlakkige benadering van wat geluk is. Genieten en plezier hebben is een belangrijk onderdeel van geluk in mijn ogen, maar omvat niet het hele plaatje.

Life-satisfaction theory

De tweede theorie die veel aangehangen wordt is de life-satisfaction theory. Deze theorie focust zich niet op de kleine momentopnamen, maar ziet geluk als iemands tevredenheid over de loop van zijn/haar hele leven. Geluk is volgens hen te vinden in het nadenken over je levensplan en hoe die overeenkomt met de echte loop van je leven. Het voordeel van deze theorie tegenover het hedonisme is dat het dus niet alleen gaat om genot op korte termijn, maar dat het streven naar bepaalde doelen in je leven ook meetelt omdat dit je op lange termijn geluk biedt. Ook neem je het heden, het verleden en je verwachting (en angsten) voor de toekomst mee in het oordeel over geluk. Met deze opvatting van geluk ben ik het daarom al meer eens dan met het hedonisme. Wat de life-satisfaction theory beschrijft is alleen volgens mij ook niet het totale plaatje; geluk zit hem immers ook in de kleine dingen!

The best way to predict your future is to create it – Abraham Lincoln

Emotional state theory

De laatste theorie die ik met jullie wil delen is de emotional state theory. Deze theorie lijkt op het hedonisme in de zin dat er vooral gekeken wordt naar het moment, maar waar het hedonisme zich vooral focust op geluk als voorkomend in bepaalde ervaringen die je krijgt uit de wereld om je heen, neemt de emotional state theory ook innerlijke emoties mee in de beoordeling van geluk. Hier wordt dus gekeken naar in welke emotionele staat je bent om te kijken of je gelukkig bent. Deze theorie is al wat krachtiger dan die van het hedonisme, omdat geluk hier gebaseerd wordt op een bredere psychologische ervaring.

Wat ik merkte toen ik deze theorieën bestudeerde, en wat jij misschien ook wel herkent, is dat ze allemaal niet volledig lijken te omvatten wat geluk nou eigenlijk is. Het lastige hieraan is dat ze allemaal in principe geen ongelijk hebben. Daarom zijn er in de filosofie ook theorieën die ervan uitgaan dat geluk een combinatie is van levenstevredenheid en genot of je emotionele staat. Ik kan me zelf meer vinden in deze theorieën omdat ze geluk intuïtief vollediger lijken te omvatten.

Je ziet in onderzoek vaak terug dat wetenschappers de begrippen van geluk van alle drie de theorieën afwisselend gebruiken. Er is dus een theorie nodig die al die begrippen onderschrijft!

Wat denken jullie, welke theorie beschrijft het beste wat geluk is?

– Eva

MISSCHIEN VIND JE DIT OOK LEUK

Een nieuwe website
February 09, 2016
Tweedehands geluk
July 07, 2015
kattenfilmpjes
Vrolijk door kattenfilmpjes
June 22, 2015
Neem vakantie op voor meer (werk)geluk
June 19, 2015
30 en… veel geluk
June 15, 2015
Wat gelukkige mensen goed doen
June 12, 2015
Planten: meer dan decoratie alleen
June 09, 2015
30 en.. een terugblik vol geluksmomentjes
June 01, 2015
De eerste zonnestralen
May 26, 2015

2 Reacties

Natasja
Reply 24 april 2017

Het is mij niet bekend dat de meeste filosofen het streven naar geluk als hoogste doel hebben. Kun je dat onderbouwen? De theorieën die je beschrijft zijn, zijn dat filosofische stromingen of psychologische, of een combinatie?

    Naomi
    Reply 24 april 2017

    Beste Natasja,

    Dit artikel is geschreven door Eva, die niet meer voor deze website schrijft. Hoe zij e.e.a. heeft bedoeld kan ik dus niet zeggen. Wel kan ik zeggen dat niet de filosofen zelf het streven naar geluk als hoogste doel hebben, maar dat Eva schrijft dat zij het er wel over eens zijn dat dat een van de belangrijkste doelen van de mens is. De stromingen die zij aanhaalt zijn filosofisch. Eva studeert filosofie, dus vond het interessant het onderwerp geluk vanuit die invalshoek te benaderen.

    Ik hoop dat je hier wat wijzer door bent geworden!

    Groetjes,
    Naomi

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte onderdelen staan aangegeven met *